Ciągi komunikacyjne dla osób niepełnosprawnych wykonane z kostki brukowej i płyt chodnikowych

Na ogół projektując przestrzeń dostępną dla osób niepełnosprawnych, bierze się pod uwagę jej odpowiedni przechył, szerokość, a także gładką nawierzchnię. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli dana nawierzchnia ma być faktycznie przyjazna osobom niepełnosprawnym, musi ona spełniać wiele innych wymogów.

Trakt komunikacyjny dla osób niepełnosprawnych – geometria nawierzchni z kostki betonowej

Jeśli chcemy zbudować ciąg komunikacyjny dla wózka inwalidzkiego, musimy ustalić jego szerokość na minimum 120 cm. Tyle, jeśli chodzi o sam wózek. Bo jeśli ma się on minąć z innym obiektem (niekoniecznie wózkiem inwalidzkim), szerokość tegoż ciągu powinna wynosić minimum 150 cm. Jeśli jednak chcemy zaprojektować nawierzchnię z kostki brukowej, na której wyminą się dwie osoby na wózkach, potrzebujemy już od 180 do 200 cm.

Sama szerokość to nie wszystko. Ważne jest również, aby na trasie przejazdu (ciągu komunikacyjnym) nie znajdowały się przeszkody, w postaci:

• koszy na śmieci,
• ławek,
• poręczy, balustrad,
• innych elementów architektonicznych.

Musimy również pamiętać, że nawierzchnie ciągów komunikacyjnych dla osób niepełnosprawnych powinny być zaprojektowane tak, aby wyeliminować nawet potencjalne ryzyko wypadku. To oznacza, że ewentualne ławki powinny znajdować się wystarczająco daleko od ciągu, by nogi osób siedzących na nich nie przeszkadzały niepełnosprawnym. Dlatego zaleca się, aby ich odległość od granicy przestrzeni komunikacyjnej traktu wynosiła co najmniej 40 cm.

Chodnik zaprojektowany z myślą o niepełnosprawnych – dodatkowe udogodnienia

Szerokość oraz wymiarowanie traktu komunikacyjnego to nie wszystko. Musimy pamiętać, że przestrzeń dostępna dla osób niepełnosprawnych nie jest dedykowana wyłącznie osobom na wózkach. Ciąg, o którym mowa, powinien uwzględniać miejsca wypoczynku, z których mogłyby korzystać osoby starsze. Najlepiej, jeśli znajdują się one w odległości około 30 metrów od siebie.

Tyle, jeśli chodzi o ciąg prosty. Pamiętajmy, że nawierzchnie ciągów komunikacyjnych często skręcają. Jeśli chcemy zawrócić wózek dla osób niepełnosprawnych, musimy dysponować kolistą przestrzenią o średnicy minimum 150 cm. Z kolei w przypadku zakrętów (pod kątem 90 stopni) szerokość chodnika spada, co również powinno być uwzględnione w projekcie.

Bezpieczeństwo osób niewidomych i niepełnosprawnych a nachylenie podłoża

Chcąc spełnić potrzeby osób niepełnosprawnych, należy również uwzględnić w projekcie stosowne nachylenie podłoża, tak aby osoby potrzebujące nie miały trudności w poruszaniu się ciągiem tak w porze letniej, jak i zimowej.

Jeśli zmiana wysokości traktu komunikacyjnego jest czymś niezbędnym, to wymagania dotyczące równości nawierzchni są pod tym względem dość jednoznaczne. Zaleca się bowiem, aby jej przechył nie był większy niż 5 procent, choć niektóre przepisy dopuszczają, aby był on większy o 1 punkt procentowy. Oczywiście w przepisach uwzględnia się również wiele innych czynników, które mają wpływ na komfort osób niepełnosprawnych. Przykładem jest tu zadaszenie, którego obecność przekłada się na wyższą przyczepność podłoża, a co za tym idzie – umożliwia wykonanie chodnika lub podjazdu dla osoby niepełnosprawnej o nieco większym nachyleniu. Ważnym czynnikiem jest też kostka brukowa, która powinna wyróżniać się antypoślizgową nawierzchnią.

Uwzględnianie potrzeb osób niepełnosprawnych w budowie ciągów pieszych wymaga też zaprojektowania tzw. spoczników. Są to miejsca, w których dana osoba może odpocząć w trakcie poruszania się po pochylni. Zaleca się, aby wspomniane spoczniki zostały zabudowane w pochylniach, których długość wynosi co najmniej 9 metrów.

Przejścia przez jezdnię a bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych

Niektóre ciągi piesze przeznaczone dla osób niepełnosprawnych „krzyżują się” z innymi ciągami komunikacyjnymi. Dotyczy to zwłaszcza jezdni, która powinna znajdować się mniej więcej na podobnej wysokości co trakt komunikacyjny. Jeśli różnica między ich wysokością nie przekracza 15 cm, wystarczy zastosowanie rampy krawężnikowej. W przypadku większych różnic konieczne jest zastosowanie pochylni, których parametry powinny być zgodne z wcześniejszym opisem.

Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi… minimalna szerokość rampy to 90 cm, a jej nachylenie nie powinno być większe niż 15 procent. Niestety, w praktyce okazuje się, że tak duże nachylenie może być już dla osoby niepełnosprawnej dość problematyczne, a nawet niebezpieczne. Na marginesie warto dodać, że rampa krawężnikowa to przestrzeń, którą często wykłada się drobniejszą kostką o dość wyraźnej strukturze. Dzięki temu nawet osoby niewidome są w stanie zlokalizować miejsce przejścia przez jezdnię.

Układanie kostki brukowej – wyzwania stojące przed wykonawcą

Nikt nie kwestionuje zasadności rozwiązań mających poprawić bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych, ale trzeba pamiętać, że niektóre z nich (np. rampy krawężnikowe wyłożone płytkami lub kostką o specyficznej fakturze) mogą znacznie utrudnić poruszanie się innym osobom. Przykładem są wózki dziecięce, dla których zaprojektowana w ten sposób nawierzchnia (w pobliżu drogi) stanowi potencjalne niebezpieczeństwo.

Z myślą o tych użytkownikach często wprowadza się dodatkowe pasy komunikacyjne, które wykonane są z gładkiej kostki. Oczywiście wykonana w ten sposób nawierzchnia z kostki brukowej nie może być śliska. W praktyce oznacza to konieczność uzyskania spadku poprzecznego (do 1,5 procent), który ułatwi odprowadzenie wody. Skoro zaś mamy do czynienia z odpływem, musimy też liczyć się z koniecznością zabudowy studzienek, które powinny – w teorii – znajdować się poza ciągiem pieszym. Jeśli nie ma takiej możliwości, należy je dokładnie zlicować z podłożem.

Jak widać, wymagania dotyczące równości nawierzchni z kostki brukowej są bardzo złożone i wymagają zastosowania nieraz pomysłowych i zaawansowanych rozwiązań. W ten sposób powstają miejsca przyjazne osobom niepełnosprawnym, w których każda osoba może czuć się dobrze i bezpiecznie.